Over heupdysplasie
 (HD)

Het heupgewricht is een kogelgewricht waarbij de kop van het dijbeen scharniert in de heupkom.
 De kop hangt via een stevige band vast in de kom. Als de kom de bovenbeenkop niet goed omsluit of als het ligament te lang is, dan is de heup onstabiel. De bovenbeenkop kan hierdoor uit de kom glijden .
Dit is pijnlijk en oorzaak van kreupelheid, soms al op jonge leeftijd.
Er ontstaat vroegtijdige slijtage van kraakbeen en afvlakking van de dijbeenkop. Hierdoor wordt de heup nog onstabieler en ontsteekt het gewricht (osteoartritis). Het gevolg hiervan is artrose: dit is een proces waarbij het lichaam extra bot aanmaakt in een poging het gewricht alsnog te stabiliseren.

Voorkomen
Vooral grote rassen hebben te maken met heupdysplasie, bv. Duitse herders, Retrievers, Sennenhonden, Rottweilers.

Oorzaken
De oorzaak van heupdysplasie is divers. Er spelen zowel erfelijke als omgevingsfactoren mee.
Onder dit laatste vallen de voeding, groeisnelheid en manier van beweging tijdens het opgroeien (zie preventie). HD is ongeveer voor 25% erfelijk.
Toch is het belangrijk niet te fokken met honden met HD. Vr het fokken worden officile heupfoto's genomen van reu en teef.
 De rntgenfoto's worden beoordeeld door de commissie van de Hirschfeld stichting. De uitslag wordt weergegeven met de letters van A t.e.m. E, waarbij A perfecte heupen weergeeft en E de meest erge vorm van HD. Er wordt geadviseerd enkel te fokken met honden die A of B heupen hebben.

Symptomen
  Jonger dan 3 maanden : pup lijkt onhandig door de instabiliteit van de heupen
3 maanden -2 jaar : Dit veroorzaakt vaak kreupelheid in de achterhand, moeite met rechtstaan en springen. Operatie is al mogelijk op deze leeftijd.
  > 2 jaar : meestal stabiliseert de toestand en ook de symptomen die op jonge leeftijd voorkwamen.
  Middelbare tot oude hond : de instabiliteit resulteert in osteoartritis. De symptomen hiervoor zijn stramheid en/of kreupelheid in achterhand. Hier volstaat medicamenteuze behandeling in 80% van de gevallen. Soms is chirurgie noodzakelijk.

Diagnose
 Een officile rntgenopname kan bij de meeste rassen gemaakt worden op 1 jaar leeftijd. Voor reuzenrassen (Deense dog, Newfoundlander enz) kan dit pas vanaf 18 maanden. Tegenwoordig nemen we ook Penn Hip opnames (Amerikaanse methode) die al op 4 maanden genomen worden.
Voordeel is dat vroeger kan gestart worden met behandeling (indien nodig) en dat het trainingsprogramma op de hond kan afgestemd worden.
Dus reeds op vroege leeftijd hebben we goede radiografische informatie.
 Op de rntgenfoto's wordt o.a. gekeken naar de vorm van de bovenbeenkop, de overlap van kom-kop (moet >50% zijn), de Norberghoek (moet >105 zijn), en de hoeveelheid artrose.

Behandeling
Conservatief : dit heeft goed resultaat als de HD niet te ernstig is en bestaat uit 3 punten: ontstekingsremmers, gecontroleerde beweging en gewichtscontrole.
Femurkopexcisie : hierbij wordt de dijbeenkop verwijderd. Het principe bestaat uit het vermijden van het pijnlijke bot-bot-contact (kop-kom-artrose).
TPO : (Triple Pelvic Osteotomy) = bekkenkanteling. Hierbij wordt de bekkenkom aan zijn 3 beenderige takken losgezaagd, gekanteld en met een plaat en schroeven weer gefixeerd. De bekkenkom bedekt zo de bovenbeenkop beter zodat het heupgewricht stabieler is. Deze techniek moet gebeuren voordat er slijtage is. De hond mag de hond niet meer dan 12 maanden oud zijn.
  Heupprothese : Hierbij wordt er een kunstheup gezet. Dit nieuwe kunstgewricht past perfect en de honden herstellen hier vaak erg snel van. Nadeel is dat de operatie duur is en ook gepaard kan gaan met complicaties. Deze operatie wordt gedaan wanneer de hond niet meer groeit.
Symfysiodesis : Hierbij wordt de groeiplaat in het midden van het bekken bewust vernietigd. Het gevolg is dat de heupkom horizontaler groeit en daardoor een betere overkapping van de onderbeenkop geeft. Deze techniek is vrij recent en wordt alleen bij jonge pups van 4 maanden gedaan.
 Preventie
  Voeding : Een overvloed aan calcium kan lijden tot groeipijn, standafwijkingen of gewrichtsafwijkingen. In puppyvoeding zit de juiste verhouding calcium-fosfor. Daarbij werkt een teveel aan energie HD in de hand, doordat het gewicht en de spieren sneller toenemen dan de mate van botgroei. Daarom is het beter dat een pup slank opgroeit.
Beweging : Gecontroleerde beweging (= aan de lijn, aan de fiets, zwemmen) versterkt de spieren aan de achterhand en kan zo problemen voorkomen/verminderen. Een erg onstuimige, speelse pup heeft meer kans op HD. Ook zijwaarts uitglijden op een gladde vloer kan HD in de hand werken.
Gewicht : overgewicht kan de problemen verergeren omdat heupen overbelast worden.
  Kraakbeenbeschermers : Chondroitinesulfaat en aminoglycosiden zijn bouwstoffen die het lichaam gebruikt om kraakbeen aan te maken of te herstellen.
Omega3- en 6 vetzuren : (zit ook in visolie) zijn natuurlijke ontstekingsremmers. Ze kunnen positieve invloed hebben op de kwaliteit van het gewrichtsvocht.